Σου έχει συμβεί κι εσένα να πας να πάρεις ένα νερό, ειδικά μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, και τελικά να φύγεις με ένα παγωτό;
Μάλλον ναι.
Και δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να απολαύσεις ένα παγωτό. Το θέμα δεν είναι να το φοβηθείς ή να το βάλεις στη λίστα με τα «απαγορευμένα». Το θέμα είναι να ξέρεις τι πραγματικά σημαίνει η φράση: «έφαγα ένα παγωτό».
Γιατί ένα παγωτό δεν είναι πάντα μία μερίδα.
Στο σχετικό βίντεο που δημοσιεύθηκε στο Instagram, εξηγώ με απλό τρόπο γιατί η συσκευασία δεν είναι απαραίτητα η μερίδα σου και πώς μπορείς να απολαμβάνεις το παγωτό με μεγαλύτερη επίγνωση.
Τι θεωρούμε μερίδα παγωτού;
Πριν μιλήσουμε για θερμίδες, επιλογές ή συσκευασίες, χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε κάτι πιο βασικό: τη μερίδα.
Ως πρακτική μερίδα παγωτού μπορούμε να υπολογίσουμε περίπου τα 70 γραμμάρια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει κάθε φορά να ζυγίζεις το παγωτό σου ή ότι δεν μπορείς να φας περισσότερο. Σημαίνει όμως ότι έχεις ένα σημείο αναφοράς.
Γιατί χωρίς σημείο αναφοράς, η φράση «έφαγα ένα παγωτό» μπορεί να σημαίνει τελείως διαφορετικά πράγματα.
Μπορεί να σημαίνει 70–75 γραμμάρια.
Μπορεί να σημαίνει 150 γραμμάρια.
Μπορεί να σημαίνει σχεδόν 300 γραμμάρια.
Και εκεί αρχίζει η παρεξήγηση.
Ένα παγωτό δεν σημαίνει πάντα μία μερίδα
Πολλές φορές μετράμε το παγωτό με βάση τη συσκευασία.
Λέμε:
«Έφαγα έναν πύραυλο.»
«Έφαγα ένα κυπελλάκι.»
«Έφαγα ένα ξυλάκι.»
«Έφαγα ένα παγωτό.»
Όμως, το σώμα μας δεν μετράει συσκευασίες. Μετράει ποσότητα.
Ένας μικρότερος πύραυλος μπορεί να είναι περίπου 75 γραμμάρια, δηλαδή κοντά στη μία πρακτική μερίδα παγωτού.
Ένας μεγαλύτερος πύραυλος, όμως, μπορεί να φτάνει περίπου τα 150 γραμμάρια.
Δηλαδή σχεδόν δύο μερίδες παγωτού μαζί.
Οπότε, και στις δύο περιπτώσεις λες «έφαγα έναν πύραυλο», αλλά η ποσότητα που κατανάλωσες μπορεί να είναι σχεδόν διπλάσια.
Το πρόβλημα δεν είναι το παγωτό, είναι η αντίληψη της ποσότητας
Το παγωτό μπορεί να έχει θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή.
Το ζήτημα δεν είναι να το αντιμετωπίζεις με ενοχή. Το ζήτημα είναι να έχεις επίγνωση της ποσότητας.
Γιατί όταν δεν βλέπεις τη διαφορά στη μερίδα, μπορεί εύκολα να υποτιμήσεις το πόσο έφαγες.
Και αυτό συμβαίνει συχνά με τρόφιμα που έρχονται σε ατομικές ή μεγάλες συσκευασίες.
Η συσκευασία δίνει την αίσθηση ότι «αυτό είναι ένα τεμάχιο, άρα είναι μία μερίδα». Στην πραγματικότητα, όμως, ένα τεμάχιο μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες από μία μερίδες.
Μεγάλα κυπελλάκια: όταν η συσκευασία κρύβει πολλές μερίδες
Ακόμα πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα μεγάλα κυπελλάκια.
Για παράδειγμα, το Magic Classic είναι περίπου 293 γραμμάρια, ενώ το Magic Almond περίπου 299 γραμμάρια.
Αν χρησιμοποιήσουμε ως πρακτική μερίδα τα 70 γραμμάρια, τότε κάθε ένα από αυτά τα κυπελλάκια περιλαμβάνει περίπου τέσσερις μερίδες παγωτού.
Και εδώ υπάρχει ένα σημαντικό ερώτημα:
Πόσο εύκολο είναι να φας μόνο τη μία από τις τέσσερις μερίδες όταν κρατάς ολόκληρο το κυπελλάκι στο χέρι;
Για να φας μόνο μία μερίδα, θα πρέπει να σταματήσεις περίπου στο ένα τέταρτο του κυπέλλου.
Θεωρητικά, γίνεται.
Πρακτικά, όμως, δεν είναι πάντα τόσο εύκολο, ειδικά όταν τρως κατευθείαν από τη συσκευασία.
Γιατί είναι δύσκολο να σταματήσεις όταν τρως από τη συσκευασία;
Όταν τρως από ένα μεγάλο κυπελλάκι, δεν έχεις ξεκάθαρο οπτικό όριο.
Δεν έχεις σερβίρει μία ποσότητα.
Δεν έχεις αποφασίσει από πριν τη μερίδα.
Δεν βλέπεις εύκολα πόσο έχεις ήδη φάει.
Και η συσκευασία παραμένει μπροστά σου.
Έτσι, είναι πολύ πιο εύκολο να συνεχίσεις λίγο ακόμα.
Και μετά λίγο ακόμα.
Και τελικά, αντί για μία μερίδα, μπορεί να φας δύο, τρεις ή και τέσσερις μερίδες χωρίς να το έχεις καταλάβει.
Αν, για παράδειγμα, τελειώσεις ένα μεγάλο κυπελλάκι σε δύο φορές, τότε κάθε φορά καταναλώνεις περίπου 150 γραμμάρια παγωτού.
Δηλαδή σχεδόν δύο μερίδες.
Το “Houston, we have a problem” της μερίδας
Το χιουμοριστικό «Houston… we have a problem!» ταιριάζει πολύ εδώ.
Όχι επειδή το παγωτό είναι πρόβλημα.
Αλλά επειδή πολλές φορές το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα της μερίδας.
Και όταν δεν έχουμε εικόνα της μερίδας, είναι πιο εύκολο να νιώσουμε ότι «δεν έφαγα κάτι ιδιαίτερο», ενώ στην πραγματικότητα έχουμε καταναλώσει αρκετά μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που νομίζουμε.
Αυτό δεν αφορά μόνο το παγωτό.
Αφορά και άλλα τρόφιμα που τρώγονται εύκολα από τη συσκευασία, όπως πατατάκια, μπισκότα, ξηροί καρποί, δημητριακά ή σοκολάτα.
Η συσκευασία πολλές φορές μας παρασύρει να φάμε περισσότερο από όσο θα σερβίραμε αν βάζαμε την ποσότητα σε πιάτο ή μπολ.
Γιατί το οικογενειακό παγωτό μπορεί να σε βοηθήσει;
Ακούγεται παράδοξο, αλλά το οικογενειακό παγωτό μπορεί να έχει ένα πλεονέκτημα: σου δίνει τη δυνατότητα να σερβίρεις.
Αντί να τρως κατευθείαν από τη συσκευασία, μπορείς να βάλεις στο μπολ την ποσότητα που θέλεις και να επιστρέψεις αμέσως τη συσκευασία στην κατάψυξη.
Αυτό αλλάζει τελείως τη συμπεριφορά.
Γιατί πλέον βλέπεις τη μερίδα σου.
Την έχεις επιλέξει.
Την έχεις σερβίρει.
Και δεν έχεις μπροστά σου ολόκληρη τη συσκευασία να σε προκαλεί να συνεχίσεις.
Αυτή είναι μια απλή πρακτική που μπορεί να σε βοηθήσει να απολαμβάνεις το παγωτό χωρίς να χάνεις τον έλεγχο της ποσότητας.
Η συσκευασία δεν είναι η μερίδα σου
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα.
Η συσκευασία δεν είναι απαραίτητα η μερίδα σου.
Μερίδα είναι η ποσότητα που τελικά σερβίρεις και καταναλώνεις.
Ένα κυπελλάκι μπορεί να είναι τέσσερις μερίδες.
Ένας μεγάλος πύραυλος μπορεί να είναι δύο μερίδες.
Ένα οικογενειακό παγωτό μπορεί να γίνει μία μικρή μερίδα, αν σερβίρεις μικρή ποσότητα σε μπολ.
Άρα, το ερώτημα δεν είναι μόνο «τι παγωτό έφαγα;».
Είναι και:
Πόσο παγωτό έφαγα;
Το έφαγα από τη συσκευασία ή το σέρβιρα;
Είχα εικόνα της ποσότητας ή απλώς συνέχισα μέχρι να τελειώσει;
Πρακτικές ιδέες για να απολαμβάνεις παγωτό με μέτρο
Δεν χρειάζεται να γίνεις υπερβολικός. Μπορείς όμως να χρησιμοποιήσεις μερικές απλές κινήσεις που βοηθούν.
1. Δες τα γραμμάρια στη συσκευασία
Πριν αγοράσεις ή πριν φας ένα παγωτό, ρίξε μια ματιά στα γραμμάρια.
Αν είναι γύρω στα 70–80 γραμμάρια, είναι περίπου μία πρακτική μερίδα.
Αν είναι 140–150 γραμμάρια, σκέψου ότι είναι κοντά στις δύο μερίδες.
Αν είναι κοντά στα 300 γραμμάρια, τότε μιλάμε για περίπου τέσσερις μερίδες.
Δεν χρειάζεται ενοχή. Χρειάζεται απλώς επίγνωση.
2. Σέρβιρε σε μπολ
Αν έχεις οικογενειακό παγωτό ή μεγάλο κυπελλάκι, βάλε την ποσότητα που θέλεις σε μπολ.
Μην τρως απευθείας από τη συσκευασία.
Το μπολ σε βοηθά να δεις καθαρά τη μερίδα σου και να αποφασίσεις πιο συνειδητά.
3. Επέστρεψε τη συσκευασία στην κατάψυξη
Αφού σερβίρεις, βάλε το παγωτό πίσω στην κατάψυξη.
Αυτό κάνει το «λίγο ακόμα» λιγότερο αυτόματο.
Δεν σημαίνει ότι απαγορεύεται να ξαναπάρεις. Σημαίνει ότι βάζεις ένα μικρό διάλειμμα ανάμεσα στην επιθυμία και στην πράξη.
4. Απόλαυσέ το χωρίς περισπασμούς
Αν τρως παγωτό μπροστά στην τηλεόραση ή στο κινητό, είναι πιο εύκολο να μην καταλάβεις πόσο έφαγες.
Καλύτερα βάλε τη μερίδα σου σε μπολ, κάτσε να το απολαύσεις και φά’ το συνειδητά.
Η απόλαυση δεν μειώνεται όταν υπάρχει μέτρο. Συχνά γίνεται μεγαλύτερη.
Δεν χρειάζεται να κόψεις το παγωτό
Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσεις να τρως παγωτό.
Το ζητούμενο είναι να μάθεις να το εντάσσεις χωρίς υπερβολή και χωρίς ενοχές.
Μια ισορροπημένη διατροφή δεν κρίνεται από ένα παγωτό. Κρίνεται από το σύνολο των επιλογών σου, τη συχνότητα, την ποσότητα και τον τρόπο που σχετίζεσαι με το φαγητό.
Αν κάθε φορά που τρως παγωτό νιώθεις ότι «τα χάλασες όλα», τότε το πρόβλημα δεν είναι το παγωτό. Είναι ο τρόπος που το έχεις συνδέσει στο μυαλό σου.
Αντί να σκέφτεσαι «επιτρέπεται ή απαγορεύεται;», δοκίμασε να σκεφτείς:
Πόσο θέλω πραγματικά;
Ποια ποσότητα με ικανοποιεί;
Μπορώ να το απολαύσω χωρίς να φάω κατευθείαν από τη συσκευασία;
Το μήνυμα που αξίζει να κρατήσεις
Το παγωτό δεν είναι απαγορευμένο.
Αλλά η συσκευασία δεν είναι πάντα η μερίδα σου.
Ένας μικρός πύραυλος μπορεί να είναι περίπου μία μερίδα.
Ένας μεγάλος πύραυλος μπορεί να είναι σχεδόν δύο.
Ένα μεγάλο κυπελλάκι μπορεί να περιλαμβάνει περίπου τέσσερις μερίδες.
Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα πας για νερό και θα επιστρέψεις με παγωτό, κάνε μόνο μία μικρή ερώτηση:
Πόση είναι τελικά η μερίδα μου;
Γιατί μερίδα δεν είναι αυτό που χωράει η συσκευασία.
Μερίδα είναι η ποσότητα που τελικά σερβίρεις.
Rolls, B. J., Morris, E. L., & Roe, L. S. (2002). Portion size of food affects energy intake in normal-weight and overweight men and women. The American Journal of Clinical Nutrition, 76(6), 1207–1213. https://doi.org/10.1093/ajcn/76.6.1207
Hollands, G. J., Shemilt, I., Marteau, T. M., Jebb, S. A., Lewis, H. B., Wei, Y., Higgins, J. P. T., & Ogilvie, D. (2015). Portion, package or tableware size for changing selection and consumption of food, alcohol and tobacco. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(9), CD011045. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011045.pub2
Nielsen, S. J., & Popkin, B. M. (2003). Patterns and trends in food portion sizes, 1977–1998. JAMA, 289(4), 450–453. https://doi.org/10.1001/jama.289.4.450
