Ναυτία: Αντιμετώπιση και Διατροφή [ΟΔΗΓΟΣ]

Η ναυτία είναι ένα δυσάρεστο αίσθημα που σίγουρα έχεις νιώσει κάποια στιγμή — αυτή η αίσθηση «ανακατωσούρας» στο στομάχι που σε κάνει να νιώθεις ότι μπορεί να κάνεις εμετό, χωρίς απαραίτητα να φτάνεις ως εκεί.

Μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς λόγους: από κάτι που έφαγες, από ένα ταξίδι με αυτοκίνητο ή πλοίο, αντίστοιχα, από έντονο στρες ή ακόμα και από κάποια φαρμακευτική αγωγή.

Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η ναυτία είναι παροδική, μπορεί να γίνει αρκετά ενοχλητική και να επηρεάσει την καθημερινότητά σου, την όρεξή σου και τη διάθεσή σου.

Η σωστή διαχείριση —και κυρίως η διατροφική αντιμετώπιση— μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στη γρηγορότερη ανάρρωση.

Στον οδηγό που ακολουθεί, θα μάθεις:

• ποια είναι τα πιο συχνά αίτια της ναυτίας,
• ποιες τροφές και πρακτικές μπορούν να σε βοηθήσουν,
• και πότε είναι σημαντικό να ζητήσεις τη γνώμη ειδικού.

Αίτια της Ναυτίας

Η ναυτία δεν είναι πάντα κάτι ανησυχητικό — συχνά είναι απλώς το σήμα του οργανισμού σου ότι κάτι τον έχει ενοχλήσει.

Μπορεί να προκύψει από πολλές διαφορετικές αιτίες, όπως:

• Κάτι που έφαγες και δεν σου “έκατσε” καλά στο στομάχι(π.χ. βαριά ή χαλασμένα φαγητά)
• Κίνηση κατά τη διάρκεια ταξιδιού (π.χ. σε αυτοκίνητο, πλοίο ή αεροπλάνο)
• Εγκυμοσύνη, κυρίως κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου
• Φάρμακα ή θεραπείες, όπως αντιβιοτικά ή χημειοθεραπεία
• Ιώσεις ή λοιμώξεις του στομάχου και του εντέρου
• Άγχος και στρες, που επηρεάζουν άμεσα το πεπτικό σύστημα
• Έντονες οσμές ή γεύσεις που πυροδοτούν το αίσθημα δυσφορίας

Πώς εμφανίζεται η ναυτία

Η ναυτία δεν “ξεκινά” μόνο από το στομάχι — είναι αποτέλεσμα επικοινωνίας ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και τον εγκέφαλο. Όταν κάτι ενοχλήσει τον οργανισμό (π.χ. μια τροφή, μια μόλυνση, η έντονη κίνηση ή ακόμη και το στρες), στέλνονται σήματα από το στομάχι και το έντερο προς το λεγόμενο “κέντρο του εμέτου” στον εγκέφαλο.

Εκεί, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται το ερέθισμα και ενεργοποιεί μια σειρά από αντιδράσεις:

• το στομάχι επιβραδύνει τις κινήσεις του,
• διαταράσσεται ο ρυθμός με τον οποίο συσπάται (gastric dysrhythmia),
• και ενεργοποιείται το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλώντας συμπτώματα όπως σιελόρροια, εφίδρωση ή ωχρότητα.

Αυτή η πολύπλοκη αλλά φυσική διαδικασία είναι ουσιαστικά ένας τρόπος με τον οποίο το σώμα σου προσπαθεί να σε προστατέψει, προειδοποιώντας ότι κάτι δεν είναι εντάξει.

Αν θέλεις να το δεις οπτικά, αυτό το βίντεο εξηγεί τον μηχανισμό:

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ναυτία υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες ή μία-δυο μέρες.

Ναυτία και Ιατρική Καθοδήγηση

Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου καλό είναι να ζητήσεις ιατρική συμβουλή, ειδικά αν:

• η ναυτία επιμένει για πάνω από 48 ώρες,
• συνοδεύεται από εμετούς, πυρετό ή αφυδάτωση,
• παρατηρείς αίμα στον εμετό ή απότομη απώλεια βάρους.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ναυτία μπορεί να είναι σύμπτωμα κάποιας υποκείμενης κατάστασης που χρειάζεται διερεύνηση.

Αντιμετώπιση της Ναυτίας

Διατροφή

Όταν νιώθεις ναυτία, το στομάχι σου είναι πιο ευαίσθητο και δεν “ανέχεται” εύκολα βαριές ή έντονες γεύσεις.

Η σωστή επιλογή τροφών μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στο πόσο γρήγορα θα νιώσεις καλύτερα.

Τι μπορεί να βοηθήσει;

Μικρά και συχνά γεύματα

Προσπάθησε να τρως μικρές ποσότητες κάθε 2-3 ώρες, αντί για μεγάλα γεύματα. Έτσι αποφεύγεις την υπερφόρτωση του στομάχου.

Ήπιες και απλές τροφές

Προτίμησε τρόφιμα εύπεπτα και χαμηλά σε λιπαρά, όπως:

• Κράκερ ή φρυγανιές
• Ρύζι, πατάτα ή καρότο βραστά
• Μπανάνα, μήλο (ιδανικά ψημένο ή βραστό)
• Κοτόπουλο βραστό ή φιλέτο στον ατμό
• Ζωμοί λαχανικών ή κοτόπουλου (διαυγείς, όχι λιπαροί)

Αυτά βοηθούν να “ηρεμήσει” το στομάχι και να ανακτήσεις σταδιακά την όρεξή σου.

Τι ισχύει με τις φυτικές ίνες;

Οι φυτικές ίνες είναι σημαντικές για την υγεία του εντέρου, όμως όταν υπάρχει ενεργή ναυτία ή εμετός, καλό είναι να περιορίζεις προσωρινά τις πλούσιες σε ίνες τροφές (π.χ. ωμά λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής). Μπορεί να είναι πιο “δύσπεπτες” και να επιεινώσουν τη δυσφορία.

Μόλις τα συμπτώματα υποχωρήσουν, μπορείς να τις επανεντάξεις σταδιακά:

• Ξεκίνα με ήπιες πηγές φυτικών ινών, όπως βραστά καρότα, κολοκυθάκια ή ώριμες μπανάνες.
• Μετά πρόσθεσε δημητριακά ολικής ή φρούτα με φλούδα, για παράδειγμα, όταν νιώσεις έτοιμος/η.

Μην ξεχνάς την Ενυδάτωση

Προσπάθησε να πίνεις συχνά μικρές γουλιές νερό, αφεψήματα όπως χαμομήλι ή μέντα, ή ακόμα και διαυγείς ζωμούς. Αν σε ενοχλεί το νερό, δοκίμασε να το πιείς δροσερό ή με λίγες σταγόνες λεμόνι μέσα.

Διάβασε, επίσης: Νερό: Όσα πρέπει να γνωρίζετε για την Διατροφική του Αξία! [ΟΔΗΓΟΣ]

Φυσικές λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν

Εκτός από τη διατροφή, υπάρχουν και μερικά απλά, φυσικά μέσα που μπορούν να σε βοηθήσουν να ανακουφιστείς από τη ναυτία.

• Τζίντζερ: θεωρείται από τα πιο αποτελεσματικά φυσικά μέσα κατά της ναυτίας. Μπορείς να το προσθέσεις σε αφέψημα, να το πιεις σαν ρόφημα με λεμόνι ή να το χρησιμοποιήσεις με τη μορφή σκόνης.

• Μέντα: το άρωμα και η δροσερή της γεύση έχουν ήπια κατευναστική δράση στο στομάχι. Ένα αφέψημα μέντας ή ακόμα και μια καραμέλα μέντας μπορεί να βοηθήσει.

• Λεμόνι: η όξινή του γεύση μπορεί να καταπραΰνει τη δυσφορία και μπορεί να ανακουφίσει τη ναυτία. Μπορείς να το προσθέσεις στο νερό ή απλώς να μυρίσεις μια φέτα.

Φυσικά, πριν δοκιμάσεις το οτιδήποτε είναι καλό να συμβουλεύεσαι τον γιατρό σου!

Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει

Μερικές φορές, μικρές αλλαγές στις συνήθειες ή στο περιβάλλον αρκούν για να νιώσεις καλύτερα.

• Βαθιές αναπνοές: προσπάθησε να αναπνέεις αργά και σταθερά — ειδικά αν η ναυτία συνδέεται με άγχος ή ζαλάδα.
• Ξεκούραση: μερικές φορές, το σώμα χρειάζεται απλώς λίγο χρόνο. Ξάπλωσε σε ήσυχο, δροσερό μέρος, με το κεφάλι ελαφρώς ψηλότερα.
• Αποφυγή απότομων κινήσεων: προσπάθησε να κινείσαι αργά και ήρεμα — οι απότομες κινήσεις ή οι αλλαγές στάσης μπορεί να επιδεινώσουν τη ναυτία.

Τι είναι καλό να αποφεύγεις στην Ναυτία

• Λιπαρά, τηγανητά ή πικάντικα φαγητά
• Ροφήματα με καφεΐνη (καφές, αναψυκτικά τύπου cola, τσάι μαύρο)
• Αλκοόλ
• Έντονες μυρωδιές από μαγείρεμα ή βαριά φαγητά
• Ανθρακούχα ποτά: οι φυσαλίδες προκαλούν διάταση στο στομάχι και παγίδευση αέρα, κάτι που συχνά εντείνει το φούσκωμα και τη δυσφορία. Αν θέλεις κάτι δροσιστικό, προτίμησε δροσερό νερό με λεμόνι ή αφεψήματα.
• Μεγάλα χρονικά διαστήματα νηστείας — το άδειο στομάχι συχνά επιδεινώνει τη ναυτία

Αν δεν έχεις όρεξη να φας, μην πιέζεσαι.

Ξεκίνα με κάτι πολύ ελαφρύ και μικρές ποσότητες, δίνοντας στον οργανισμό σου τον χρόνο να επανέλθει.

Ναυτία στην εγκυμοσύνη ή σε ειδικές περιπτώσεις

Η ναυτία είναι πολύ συχνή στην εγκυμοσύνη, ειδικά κατά το πρώτο τρίμηνο, και οφείλεται κυρίως στις ορμονικές αλλαγές. Αν και συνήθως είναι ήπια και υποχωρεί σταδιακά, μπορεί να γίνει ενοχλητική και να επηρεάσει την καθημερινότητά σου.

Ωστόσο, δεν βιώνουν όλες οι γυναίκες τη ναυτία με τον ίδιο τρόπο.

Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε οργανισμός αντιδρά και ανταποκρίνεται διαφορετικά στις ορμόνες.
Κάποιες γυναίκες έχουν πιο υψηλά επίπεδα, άλλες είναι πιο ευαίσθητες στις ορμονικές αλλαγές, ενώ παράγοντες όπως το άγχος, η κόπωση, η διατροφή ή ακόμη και η γενετική προδιάθεση μπορούν να επηρεάσουν το πώς θα εκδηλωθεί η ναυτία.

Με απλά λόγια, η ναυτία στην εγκυμοσύνη είναι φυσιολογική και πολυπαραγοντική — αποτέλεσμα του ότι το σώμα προσαρμόζεται σε κάτι καινούργιο και εξαιρετικά απαιτητικό.

Μερικές Πρακτικές που μπορεί να βοηθήσουν

• Φρόντισε να τρως κάτι μικρό μόλις ξυπνάς, πριν σηκωθείς από το κρεβάτι (π.χ. λίγα κράκερ).
• Προτίμησε μικρά, συχνά γεύματα και απόφυγε τα μεγάλα διαστήματα νηστείας.
• Πίνε νερό σε μικρές γουλιές μέσα στη μέρα, για να αποφύγεις την αφυδάτωση.
• Απόφυγε έντονες μυρωδιές ή τρόφιμα που σου προκαλούν αποστροφή.
• Δοκίμασε τζίντζερ ή μέντα, αφού πρώτα συμβουλευτείς τον γιατρό σου.

Αν η ναυτία σου είναι έντονη, δεν μπορείς να κρατήσεις φαγητό ή υγρά, ή χάνεις βάρος, επικοινώνησε άμεσα με τον γιατρό σου — μπορεί να πρόκειται για υπερέμεση κύησης, μια πιο σοβαρή μορφή ναυτίας που χρειάζεται ειδική φροντίδα.

Διάβασε, επίσης: Εγκυμοσύνη και Διατροφή, τι είναι καλό να τρώει μια έγκυος; [ΟΔΗΓΟΣ]

Παρόμοια προσοχή χρειάζεται και αν έχεις χρόνιο νόσημα (π.χ. σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο, καρκίνο) ή αν λαμβάνεις φάρμακα που προκαλούν ναυτία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διατροφική διαχείριση πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα, με καθοδήγηση από κλινικό διαιτολόγο.

Διάβασε, επίσης: Διατροφικές Συστάσεις για Παθήσεις [ΟΔΗΓΟΣ]

Πότε χρειάζεται Ιατρική Παρέμβαση

Αν και η ναυτία συνήθως υποχωρεί από μόνη της, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις όπου δεν πρέπει να την αγνοήσεις.

Ζήτα ιατρική βοήθεια εάν:

• η ναυτία επιμένει για πάνω από δύο ημέρες,
• δεν μπορείς να κρατήσεις ούτε τα υγρά,
• έχεις αίμα στον εμετό ή έντονο πόνο στην κοιλιά,
• παρατηρείς σημάδια αφυδάτωσης (ξηροστομία, ζάλη, σκουρόχρωμα ούρα),
• ή αν η ναυτία συνοδεύεται από πυρετό, σύγχυση ή πονοκέφαλο.

Η αξιολόγηση από γιατρό είναι σημαντική, ώστε να εντοπιστεί η πραγματική αιτία και να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία.

Τι να κρατήσεις

Η ναυτία είναι κάτι που μπορεί να συμβεί σε όλους — και συνήθως δεν είναι κάτι ανησυχητικό.
Το σημαντικό είναι να ακούς το σώμα σου, να του δίνεις χρόνο και να το στηρίζεις με ήπιες, σωστές επιλογές: μικρά και συχνά γεύματα, ελαφριές τροφές, καλή ενυδάτωση και ξεκούραση μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Απόφυγε ό,τι επιβαρύνει το στομάχι σου και μην πιέζεσαι να φας όταν δεν έχεις όρεξη — η ισορροπία και η ηρεμία είναι οι καλύτεροι “σύμμαχοι”.

Και να θυμάσαι: αν η ναυτία επιμένει ή συνοδεύεται από έντονα συμπτώματα, είναι σημαντικό να συμβουλευτείς τον γιατρό σου για να εντοπιστεί η πραγματική αιτία.

Για εξατομικευμένες διατροφικές συμβουλές και καθοδήγηση προσαρμοσμένη στις δικές σου ανάγκες, θα χαρώ πολύ να τα πούμε από κοντά στο γραφείο μου στο Παγκράτι, είτε online.

Μπορώ να σε Βοηθήσω

Εάν ψάχνεις έναν Επαγγελματία Διατροφολόγο για να σε βοηθήσει να δημιουργήσεις ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής, προσαρμοσμένο στον τρόπο ζωής σου, κατανοώντας τους λόγους που προκαλείται η ναυτία και προσφέροντας έξυπνες και πρακτικές συμβουλές, θα χαρώ να σε βοηθήσω! Μπορείς να έρθεις στο Γραφείο μου στο Παγκράτι, ή μπορούμε να τα πούμε διαδικτυακά με τις online συνεδρίες.

Θες να συζητήσουμε;

Έχεις σχόλια ή ερωτήσεις σχετικά με το άρθρο; Στείλε μου ένα email ή μήνυμα στο messenger. Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το πώς θα πετύχεις τους διατροφικούς στόχους σου, διάβασε πρώτος/η τη νέα μου αρθρογράφηση στο newsletter του Diaitologos  ή γίνε μέλος στο Facebook Page μου. Ακολούθησε με στο Instagram και μην ξεχάσεις να κάνεις subscribe στο Youtube !