Ελαιόλαδο: Πως να το εντάξεις στην Μεσογειακή Διατροφή σου! [ΟΔΗΓΟΣ]

Αρθρογράφος Πάρης Παπαχρήστος

Πάρης Παπαχρήστος

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, M.Sc.
Ιδρυτής του medNutrition.gr – Συγγραφέας

Το ελαιόλαδο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής κουλτούρας, της διατροφής και της ιστορίας μας. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, η ελιά και το ελαιόλαδο έχουν ταυτιστεί με τη μακροζωία, τη δύναμη και την υγεία. Χρησιμοποιήθηκε ως τροφή, ως φάρμακο, ακόμη και ως καλλυντικό.

Ο «Υγρός Χρυσός» της Ελλάδας

Στη σύγχρονη εποχή, η επιστήμη έχει επιβεβαιώσει αυτό που οι πρόγονοί μας γνώριζαν εμπειρικά: το ελαιόλαδο είναι ένας πραγματικός θησαυρός για τον οργανισμό, ένας «υγρός χρυσός» που αξίζει να αποτελεί καθημερινό κομμάτι του τρόπου ζωής σου.

Πάμε να δούμε όμως κάποιες βασικές πληροφορίες.

Elaiolado Pws Paragetai Pws Kserw An Einai Kalo Diaitologos

Τι είναι το Έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο;

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι η ανώτερη κατηγορία ελαιολάδου και θεωρείται το πιο αγνό και ωφέλιμο. Παράγεται αποκλειστικά με μηχανικές μεθόδους, χωρίς καμία χημική επεξεργασία, και η οξύτητά του δεν ξεπερνά το 0,8%.

To Έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο διατηρεί όλα τα φυσικά αρώματα, τις πολύτιμες πολυφαινόλες και τα θρεπτικά του συστατικά.

Σε αντίθεση με άλλα λάδια που περνούν από βιομηχανικές επεξεργασίες, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο φτάνει στο τραπέζι σου σχεδόν αναλλοίωτο, όπως βγαίνει από τον καρπό της ελιάς. Είναι το πιο αγνό, πιο θρεπτικό και πιο γευστικό ελαιόλαδο που μπορείς να καταναλώσεις, και γι’ αυτό θεωρείται κορυφαίο διατροφικό προϊόν διεθνώς.

Θρεπτική Αξία Ελαίων

Στον παρακάτω πίνακα μπορείς να δεις τη θρεπτική αξία των πιο γνωστών ελαίων:

Είδος ελαίουΕνέργεια (kcal)Ολικά λιπαρά (g)Κορεσμένα (g)Μονοακόρεστα (g)Πολυακόρεστα (g)Βιταμίνη Ε (mg)Παρατηρήσεις
Ελαιόλαδο (Extra Virgin)88410013.873.010.514.4Υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες & αντιοξειδωτικά.
Ηλιέλαιο88410012.020.068.041.1Πολύ πλούσιο σε βιταμίνη Ε, χαμηλό σε πολυφαινόλες.
Σογιέλαιο88410015.722.857.78.2Καλή πηγή Ω-6, αλλά χαμηλή σταθερότητα στο μαγείρεμα.
Κοκοφοινικέλαιο86210082.56.31.70.2Υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα — περιορισμένη χρήση.
Αραβοσιτέλαιο (Καλαμποκέλαιο)88410012.924.758.914.3Πλούσιο σε ω-6 λιπαρά, μέτρια θερμική αντοχή.
Έλαιο αβοκάντο88410011.670.613.514.0Παρόμοια σύνθεση με το ελαιόλαδο, υψηλή θερμική αντοχή.
Φοινικέλαιο (Palm oil)88410049.337.09.315.9Πλούσιο σε κορεσμένα, χαμηλή περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Πηγή: USDA FoodData Central, 2024,

Όπως μπορείς να δεις στον παραπάνω πίνακα, παρότι τα περισσότερα έλαια έχουν παρόμοια θερμιδική αξία, η ποιότητα και το είδος των λιπαρών ποικίλλουν σημαντικά.

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο ξεχωρίζει για την υψηλή περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα λιπαρά και αντιοξειδωτικές ουσίες, σε αντίθεση με έλαια όπως το κοκοφοινικέλαιο ή το φοινικέλαιο που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά.

Από την άλλη, το ηλιέλαιο και το σογιέλαιο έχουν υψηλά επίπεδα πολυακόρεστων ω-6, τα οποία σε υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχουν προφλεγμονώδη δράση και να διαταράξουν την ισορροπία του οργανισμού.

Η θρεπτική αξία δεν κρίνεται μόνο από τις θερμίδες, αλλά κυρίως από το προφίλ των λιπαρών και την παρουσία αντιοξειδωτικών, όπου το ελαιόλαδο υπερέχει ξεκάθαρα.

Ελαιόλαδο και Γεύση

Στη γεύση, το ποιοτικό ελαιόλαδο είναι φρουτώδες, με ελαφριά πικράδα και ένα ευχάριστο κάψιμο στο λαιμό – χαρακτηριστικά που μαρτυρούν υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες. Επιπλέον, τα πιστοποιητικά ΠΟΠ/ΠΓΕ αποτελούν εγγύηση προέλευσης και ποιότητας.

Τα ελαιόλαδα που φέρουν τον χαρακτηρισμό ΠΟΠ/ΠΓΕ είναι:

ΠροϊόνΠΟΠ/ΠΓΕΟνομασία
Άγιος Ματθαίος ΚέρκυραςΠΓΕΆγιος Ματθαίος Κερκύρας
Αποκορώνας Χανίων ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Αποκόρωνας Χανίων Κρήτης (Κρήτη)
Αρχάνες Ηρακλείου ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Αρξανές Ηρακλείου Κρήτης (Κρήτη)
Βιάννος Ηρακλείου ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Βιάννος Ηρακλείου Κρήτης (Κρήτη) 
Βόρειος Μυλοπόταμος Ρεθύμνης ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Βοριός Μυλοπόταμος Ρεθύμνης Κρήτης (Κρήτη)
Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο “Τροιζηνία”Π.Ο.Π.Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο «Τροιζηνία», Αττική
Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο ΘραψανόΠ.Ο.Π.Εξερετικό παρθένο ελαιόλαδο Θραψανό (Κρήτη)
Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Σέλινο ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Εξερετικό Παρθένο Ελαιολάδο Σελίνου Κρήτης (Κρήτη)
ΖάκυνθοςΠΓΕΖάκυνθος
ΘάσοςΠΓΕΘάσος
ΚεφαλονιάΠΓΕΚεφαλονιά
Κολυμβάρι Χανίων ΚρήτηςΠ.Ο.Π.Κολυμβάρι Χανίων Κρήτης (Κρήτη)
Κρανίδι Αργολίδας Π.Ο.Π.Κρανίδι Αργολίδας
Κροκεές ΛακωνίαςΠ.Ο.Π.Κροκεές Λακωνίας
ΟλυμπίαΠΓΕΟλυμπία
Χανιά ΚρήτηςΠΓΕΧανιά Κρήτης (Κρήτη)
ΛακωνίαΠΓΕΛακωνίας
Λέσβος, ΜυτιλήνηΠΓΕΛέσβος (Μυτιλήνη)
Λυγουριό Ασκληπιείου Π.Ο.Π.Λυγουριό Ασκληπιίου
Πεζά Ηρακλείου Κρήτης Π.Ο.Π.Πεζά Ηρακλείου Κρήτης (Κρήτη) 
Πέτρινα Λακωνίας Π.Ο.Π.Πετρίνα Λακωνίας
ΠρέβεζαΠΓΕΠρέβεζας
Φοινικι ΛακωνιασΠ.Ο.Π.Φοινίκη Λακωνίας
ΡόδοςΠΓΕΡόδος
ΣάμοςΠΓΕΣάμος
ΚαλαμάταΠ.Ο.Π.Καλαμάτας
Σητεία Λασιθίου Κρήτης Π.Ο.Π.Σητεία Λασιθίου Κρήτης (Κρήτη)
Αγουρέλαιο ΧαλκιδικήςΠ.Ο.Π.Αγουρέλεω Χαλκιδικής
ΜεσσαράΠ.Ο.Π.Μεσσαρά (Κρήτη)

 Ποικιλίες Εξαιρετικά Παρθένου Ελληνικού Ελαιολάδου

Η Ελλάδα διαθέτει περισσότερες από 120 ποικιλίες ελιάς.

Κάθε μία χαρίζει στο ελαιόλαδο ξεχωριστά χαρακτηριστικά σε γεύση, άρωμα και υφή. Μερικές από αυτές είναι:

  • Η Κορωνέικη, η πιο διαδεδομένη, δίνει ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας με πλούσια αρώματα και υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες.
  • Το Μανάκι, ιδιαίτερα δημοφιλές στην Αργολίδα, προσφέρει γλυκιά και απαλή γεύση, ιδανική για όσους προτιμούν πιο ήπια αρώματα.
  • Η Τσουνάτη (Αθηνολιά) στη Λακωνία χαρίζει φρουτώδη ελαιόλαδα με πολυπλοκότητα
  • Η Θρουμπολιά των νησιών προσφέρει ντελικάτα και αρωματικά λάδια με ξεχωριστή ταυτότητα.

Η διαφορετικότητα οφείλεται:

  • Στην ποικιλία της ελιάς (γενετικό υλικό)
  • Στο μικροκλίμα της περιοχής (έδαφος, ήλιος, υγρασία)
  • Στον τρόπο συγκομιδής και ελαιοποίησης (π.χ. ψυχρή έκθλιψη)

Αυτή η ποικιλία γεύσεων και αρωμάτων αποδεικνύει γιατί το ελληνικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο ξεχωρίζει διεθνώς.

Πώς διαφέρει ένα απλό ελαιόλαδο από ένα έξτρα παρθένο ελαιόλαδο;

Η διαφορά ανάμεσα στο απλό ελαιόλαδο και το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ουσιαστική και σχετίζεται τόσο με τον τρόπο παραγωγής όσο και με τη διατροφική του αξία.

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι το υψηλότερης ποιότητας ελαιόλαδο:

  • Παράγεται αποκλειστικά με μηχανική έκθλιψη, χωρίς χημική επεξεργασία, από ελιές που έχουν συλλεχθεί και επεξεργαστεί άμεσα.
  • Έχει οξύτητα κάτω από 0,8%, που αποτελεί δείκτη της φρεσκάδας και της ποιότητάς του.
  • Διατηρεί όλα τα φυσικά αντιοξειδωτικά, τις πολυφαινόλες και τα αρωματικά του συστατικά.
  • Έχει φρουτώδη γεύση, πλούσιο άρωμα και εξαιρετική θρεπτική αξία.

Αντίθετα, το απλό ελαιόλαδο:

  • Έχει υποστεί περισσότερη επεξεργασία ή ανάμειξη με άλλα έλαια για να διορθωθεί η γεύση ή η ποιότητα.
  • Έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και λιγότερα ευεργετικά στοιχεία.
  • Χρησιμοποιείται κυρίως για το μαγείρεμα σε υψηλές θερμοκρασίες, αλλά δεν προσφέρει το ίδιο διατροφικό όφελος.

Με λίγα λόγια, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι “ζωντανό” προϊόν που φτάνει στο πιάτο σου σχεδόν όπως βγαίνει από τον καρπό της ελιάς.

Δεν είναι απλώς καλύτερη επιλογή γεύσης, αλλά και πραγματική επένδυση στην υγεία σου.

Κόστος και Ελαιόλαδο

Το κόστος του ελαιόλαδου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:

  • η ποικιλία της ελιάς
  • η περιοχή παραγωγής
  • η μέθοδος συγκομιδής και επεξεργασίας
  • καθώς και η πιστοποίηση ποιότητας (ΠΟΠ ή ΠΓΕ).

Τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα με ΠΟΠ συχνά κοστίζουν περισσότερο λόγω του αυστηρού ελέγχου και της περιορισμένης παραγωγής, αλλά προσφέρουν εγγυημένη ποιότητα και χαρακτηριστική γεύση που συνδέεται με την προέλευσή τους.

Επιπλέον, το κόστος μπορεί να αυξηθεί όταν το ελαιόλαδο προέρχεται από βιολογική καλλιέργεια ή ειδικές, σπάνιες ποικιλίες. Καταναλωτικά, η τιμή συχνά αντικατοπτρίζει τόσο την ποιότητα όσο και την μοναδικότητα της γεύσης, καθιστώντας το ελαιόλαδο ένα προϊόν όπου η επιλογή αξίζει τη διαφοροποίηση από τα πιο οικονομικά, μαζικής παραγωγής ελαιόλαδα.

Ελαιόλαδο και Παγκοσμιοποίηση

Πριν 2 περίπου χρόνια (2023-2024), η τιμή του ελαιόλαδου αυξήθηκε απότομα. Αυτό οφειλόταν, κυρίως, στις σοβαρές πυρκαγιές που έπληξαν την Ισπανία, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως. Οι καταστροφές κατέστρεψαν μεγάλες εκτάσεις με ελαιώνες, μειώνοντας σημαντικά την παραγωγή. Σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση και τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, η προσφορά δεν μπόρεσε να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς, οδηγώντας σε έντονη άνοδο της τιμής του προϊόντος.

Η Ελλάδα επηρεάστηκε έμμεσα, καθώς η μείωση της ισπανικής παραγωγής αύξησε τις διεθνείς τιμές, επηρεάζοντας τόσο τις εξαγωγές ελληνικού ελαιολάδου όσο και τις τιμές στην εγχώρια αγορά, με τους παραγωγούς να επωφελούνται εν μέρει από υψηλότερες τιμές, αλλά τους καταναλωτές να αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος.

Elaiolado Pws Na To Apothikeusw Pou To Bazw Papachristos

Πώς να αποθηκεύεις σωστά το Ελαιόλαδο;

Η σωστή αποθήκευση είναι κρίσιμη για να μην αλλοιωθεί το ελαιόλαδο και να μη χάσει τα θρεπτικά του στοιχεία:

  • Μακριά από το φως: Το φως οξειδώνει το ελαιόλαδο. Επιλέγουμε σκούρα γυάλινα μπουκάλια ή μεταλλικά δοχεία.
  • Σταθερή θερμοκρασία: Το ελαιόλαδο θέλει δροσερό μέρος (15–20°C), μακριά από κουζίνα ή φούρνο.
  • Αεροστεγές κλείσιμο: Ο αέρας οξειδώνει και “μπαγιατεύει” το ελαιόλαδο. Κλείνουμε πάντα καλά το καπάκι.
  • Όχι στο ψυγείο: Δεν χρειάζεται ψύξη. Το κρύο μπορεί να το θολώσει, χωρίς όμως να αλλοιώσει την ποιότητα.
  • Κατανάλωση εντός 12–18 μηνών: Το φρέσκο ελαιόλαδο είναι το πιο ωφέλιμο. Δεν χαλάει εύκολα, αλλά η γεύση και τα αντιοξειδωτικά μειώνονται με τον χρόνο.

Αν το φυλάς σωστά, παραμένει θρεπτικό και γευστικό για πολλούς μήνες.

Είναι ασφαλές το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στο μαγείρεμα;

Ναι, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ασφαλές και υγιεινό ακόμη και στο μαγείρεμα. Αντίθετα με τον μύθο ότι “καίγεται” γρήγορα, το ελαιόλαδο έχει σημείο καπνού περίπου 190–210°C, θερμοκρασία αρκετά υψηλή για τις περισσότερες οικιακές χρήσεις (τηγάνισμα, σοτάρισμα, φούρνος).

Η σημασία της θερμοκρασίας του ελαιολάδου

Όταν ήμουν φοιτητής στο μάθημα Διασφάλισης Ποιότητας Τροφίμων με το Κο Κυρανά, ο οποίος ήταν Ομοτ. Καθηγητής του Τμήματος Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, κάναμε ένα πείραμα.

Τηγανίσαμε πατάτες σε διαφορετικά έλαια. Ενώ μετά το πρώτο τηγάνισμα όλες οι πατάτες είχαν ωραίο χρώμα, γεύση και άρωμα, στα επόμενα τηγανίσματα στα ίδια έλαια αντίστοιχα, το μόνο που άντεξε ήταν το ελαιόλαδο.

Ακόμα και στο 4ο τηγάνισμα στο ίδιο ελαιόλαδο που προσθέσαμε αρχικά, οι πατάτες διατήρησαν ωραίο χρώμα, γεύση και άρωμα, αναδεικνύοντας την αντοχή του.

Η υπεραξία του έξτρα παρθένου ελαιόλαδου

    • Οι πολυφαινόλες του προσφέρουν σταθερότητα στο μαγείρεμα.

    • Μελέτες δείχνουν ότι το ελαιόλαδο είναι πιο ανθεκτικό στη θερμότητα από πολλά σπορέλαια, που οξειδώνονται πιο εύκολα.

    • Η γεύση του αναδεικνύει τα πιάτα και προσφέρει αντιοξειδωτικά ακόμη και μετά το μαγείρεμα.

Πως να αξιοποιήσεις το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στην Μαγειρική;

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο δεν είναι μόνο βασικό συστατικό της μεσογειακής κουζίνας, αλλά και ένα από τα πιο υγιεινά λίπη για καθημερινή χρήση. Είναι ασφαλές και σταθερό τόσο για ωμή κατανάλωση όσο και για μαγείρεμα, καθώς αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες, καθιστώντας το ιδανικό για τηγάνισμα, σοτάρισμα και ψήσιμο. Για να διατηρήσουμε τα θρεπτικά συστατικά, όπως οι πολυφαινόλες και οι βιταμίνες, μπορούμε να προσθέτουμε το ελαιόλαδο στο τέλος του μαγειρέματος ή να το χρησιμοποιούμε ωμό σε σαλάτες, σάλτσες και ως τελείωμα σε έτοιμα πιάτα. Επιπλέον, η πλούσια γεύση και το άρωμά του ενισχύουν τα φυσικά αρώματα των υλικών, καθιστώντας κάθε συνταγή πιο γευστική και αρωματική.

Tο Έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο είναι ασφαλές τόσο ωμό όσο και στο μαγείρεμα. Αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες και είναι ιδανικό για τηγάνισμα, ψήσιμο και σοτάρισμα, ενώ απογειώνει τις γεύσεις όταν χρησιμοποιείται ωμό σε σαλάτες ή στο τελείωμα ενός πιάτου.

Φαγητό απέξω και Eλαιόλαδο

Παρότι πολλές επιχειρήσεις εστίασης προβάλλουν τη χρήση ελαιόλαδου, στην πράξη συχνά προτιμώνται φθηνότερα σπορέλαια, ειδικά για το τηγάνισμα, λόγω κόστους και μεγαλύτερης αντοχής σε υψηλές θερμοκρασίες. Ακόμα και όταν χρησιμοποιείται ελαιόλαδο, οι επαναλαμβανόμενες θερμάνσεις σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να αλλοιώσουν τα ωφέλιμα συστατικά του και να υποβαθμίσουν τη γεύση. Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι το φαγητό απ’ έξω σπάνια προσφέρει τα διατροφικά οφέλη του φρέσκου ελαιόλαδου, καθιστώντας τη χρήση του στο σπίτι πιο αξιόπιστη και υγιεινή επιλογή.

Ήξερες ότι:

Παλαιότερα, μια πολύ γνωστή αλυσίδα ταχυφαγείων διαφήμιζε ότι  είναι η 1η αλυσίδα στην Ευρώπη που χρησιμοποιεί μόνο ελαιόλαδο. Ωστόσο, η υπερθέρμανσή του κατά το μαγείρεμα και το τηγάνισμα μπορεί να μειώσει σημαντικά τα θρεπτικά συστατικά και τη γευστική του αξία.

Με τον όρο “υπερθέρμανση” εννοούμε το να φτάνει το ελαιόλαδο σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, κοντά ή πάνω από το σημείο καπνού του (περίπου 190–210°C), όπου αρχίζει να καπνίζει και να αλλοιώνεται χημικά.

Για καλύτερα αποτελέσματα, το ελαιόλαδο πρέπει να χρησιμοποιείται σε χαμηλές έως μέτριες θερμοκρασίες ή να προτιμάται ωμό σε σαλάτες και τελειώματα πιάτων.

Τυποποιημένο Ελαιόλαδο ή Από Παραγωγό;

Και οι δύο επιλογές μπορούν να είναι εξαιρετικές, αρκεί να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.

Το τυποποιημένο ελαιόλαδο προσφέρει ασφάλεια, έλεγχο ποιότητας, πιστοποίηση και πλήρη ιχνηλασιμότητα.

Οι σοβαρές εταιρείες τυποποίησης πραγματοποιούν συστηματικούς εργαστηριακούς ελέγχους, εξασφαλίζοντας ότι το προϊόν είναι πραγματικά έξτρα παρθένο, με χαμηλή οξύτητα και χωρίς νοθείες. Από την άλλη, το ελαιόλαδο από μικρούς παραγωγούς μπορεί να είναι εξαιρετικής ποιότητας, ιδιαίτερα όταν ο παραγωγός έχει γνώση, φροντίδα και σωστές διαδικασίες. Ωστόσο, η ποιότητα δεν είναι πάντα σταθερή, ούτε μπορούν όλοι οι παραγωγοί να προσφέρουν αναλυτικές εξετάσεις ή πιστοποιήσεις. Συνολικά, το τυποποιημένο προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ το ελαιόλαδο από παραγωγό μπορεί να προσφέρει μοναδικότητα.

Βιολογικό ή Συμβατικό Ελαιόλαδο;

Το βιολογικό ελαιόλαδο παράγεται χωρίς χημικά φυτοφάρμακα ή λιπάσματα και ακολουθεί αυστηρά πρωτόκολλα πιστοποίησης. Είναι μια επιλογή πιο φιλική προς το περιβάλλον, ενώ συχνά παρουσιάζει αυξημένες πολυφαινόλες λόγω της μεγαλύτερης αντοχής που αναπτύσσουν τα δέντρα χωρίς χημική προστασία. Το συμβατικό ελαιόλαδο, αν και δεν έχει πάντα τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα του βιολογικού, μπορεί να είναι εξίσου υψηλής ποιότητας όταν οι παραγωγοί εφαρμόζουν ορθές γεωργικές πρακτικές. Η διαφορά στη γεύση εξαρτάται πολλές φορές περισσότερο από την ποικιλία, τον χρόνο συγκομιδής και την έκθλιψη παρά από τον τύπο καλλιέργειας. Το βιολογικό υπερέχει σε βιωσιμότητα, το συμβατικό μπορεί να είναι πιο προσιτό και τα δύο όμως μπορούν να είναι άριστα ως προς την ποιότητα.

Τι είναι το Αγουρέλαιο και πότε να το επιλέγεις;

Το αγουρέλαιο είναι το ελαιόλαδο που παράγεται από άγουρες (πράσινες) ελιές, συνήθως πολύ νωρίς στη συγκομιδή, από τέλη Σεπτεμβρίου έως μέσα Οκτωβρίου. Είναι έντονα φρουτώδες, με δυνατή πικράδα και κάψιμο — στοιχεία που αποδεικνύουν την υψηλή συγκέντρωση πολυφαινολών.

Το αγουρέλαιο ανήκει στην κορυφή των ελαιολάδων από άποψη αντιοξειδωτικής δράσης.

Η ποσότητα παραγωγής είναι μικρότερη και γι’ αυτό έχει υψηλότερη τιμή. Ιδανικό για ωμή κατανάλωση, σαλάτες, όσπρια, ζεστές σούπες στο τελείωμα και γκουρμέ συνταγές. Στο καθημερινό μαγείρεμα, λειτουργεί καλύτερα ως τελικό άρωμα παρά για τηγάνισμα, ώστε να μη χαθεί η φρεσκάδα και η έντασή του.

Diatrofiki Aksia Elaiolado Pou Kanei Kalo Diatrofi Diaitologos

Διατροφική Αξία Ελαιολάδου και Οφέλη για την Υγεία

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι ένα από τα πιο πολύτιμα τρόφιμα που μπορείς να εντάξεις στη διατροφή σου. Η μοναδική του σύσταση σε λιπαρά και αντιοξειδωτικά το καθιστά θεμέλιο της υγείας και της μακροζωίας.

Είναι η βασική πηγή «καλών» λιπαρών της Μεσογειακής Διατροφής, ενός μοντέλου που έχει συνδεθεί με μειωμένη θνησιμότητα από χρόνιες ασθένειες. Όσο περισσότερο το εντάσσεις στην καθημερινότητά σου, τόσο περισσότερο επωφελείσαι.

Τα βασικά αντιοξειδωτικά του ελαιολάδου

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε ισχυρές βιοδραστικές ουσίες που προστατεύουν το σώμα σου σε κυτταρικό επίπεδο:

Ελαιοκανθάλη (Oleocanthal)

Διαθέτει έντονη αντιφλεγμονώδη δράση. Σύμφωνα με ερευνητές, «η ελαιοκανθάλη δρα με παρόμοιο μηχανισμό με την ιμπουπροφαίνη, αλλά με φυσικό τρόπο και χωρίς παρενέργειες». Η δράση της συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο για χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις.

Ελαιασίνη (Oleacein)

Από τα πιο ισχυρά φυσικά αντιοξειδωτικά στο ελαιόλαδο, συμβάλλει στην προστασία των αγγείων και στη μείωση του οξειδωτικού στρες.

Υδροξυτυροσόλη και Τυροσόλη

Δύο φαινόλες με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα, που προστατεύουν τα κύτταρα από τη φθορά και ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού.

Βιταμίνη Ε (Τοκοφερόλη)

Απαραίτητη για το ανοσοποιητικό, την υγεία του δέρματος και την επιβράδυνση της γήρανσης των κυττάρων.

Γιατί η Σύσταση του Ελαιολάδου σε λιπαρά είναι τόσο ωφέλιμη;

Το ελαιόλαδο περιέχει περίπου 73% μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (κυρίως ελαϊκό οξύ). Αυτά τα λιπαρά:

  • μειώνουν την «κακή» LDL χοληστερόλη,
  • αυξάνουν την «καλή» HDL,
  • προστατεύουν τα αγγεία,
  • συμβάλλουν στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Με απλά λόγια, όταν καταναλώνεις ελαιόλαδο, δίνεις στο σώμα σου καλά λιπαρά.

Καρδιαγγειακή προστασία

Πλήθος μελετών επιβεβαιώνουν ότι το ελαιόλαδο λειτουργεί σαν ασπίδα για την καρδιά σου.

Τι λένε οι Έρευνες;

Μια από τις μεγαλύτερες και πιο γνωστές μελέτες που τεκμηριώνουν την αξία της Μεσογειακής δίαιτας είναι η PREDIMED. Πρόκειται για μια πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη κλινική δοκιμή που διεξήχθη στην Ισπανία και περιέλαβε περισσότερους από 7.400 ενήλικες με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες:

  • Μεσογειακή Δίαιτα εμπλουτισμένη με έξτρα παρθένο ελαιόλαδο,
  • Μεσογειακή Δίαιτα εμπλουτισμένη με ξηρούς καρπούς,
  • Ομάδα ελέγχου με συμβουλές για χαμηλή διαιτητική πρόσληψη λιπαρών.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά

Μετά από περίπου 5 χρόνια παρακολούθησης, οι ομάδες της Μεσογειακής δίαιτας είχαν 30% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου (έμφραγμα, εγκεφαλικό ή καρδιαγγειακός θάνατος), συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου.

Που οφείλεται;

Στο συνδυασμό πολυφαινολών και μονοακόρεστων λιπών που μειώνουν την οξείδωση της LDL, περιορίζουν τη φλεγμονή και βελτιώνουν τη λειτουργία των αγγείων.

Ελαιόλαδο σημαίνει Μακροζωία & Αντιγήρανση

Οι κάτοικοι των περιοχών με τη μεγαλύτερη μακροζωία στον κόσμο (Blue Zones Τι είναι;), όπως η Ικαρία, καταναλώνουν καθημερινά ελαιόλαδο. Οι πολυφαινόλες του:

  • προστατεύουν το DNA από βλάβες,
  • μειώνουν το οξειδωτικό στρες,
  • στηρίζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου,
  • καθυστερούν την κυτταρική γήρανση.

Ελαιόλαδο και Αντιγήρανση

Μια δημοσιευμένη ανασκόπηση στο περιοδικό Molecules αναφέρει χαρακτηριστικά: «τα αντιοξειδωτικά του ελαιολάδου δρουν ως φυσική ασπίδα ενάντια στη γήρανση των κυττάρων». Γι’ αυτό το ελαιόλαδο θεωρείται το πιο ισχυρό αντιγηραντικό της φύσης — και βρίσκεται ήδη στην κουζίνα σου.

Γιατί συμβαίνει;

Η γήρανση των κυττάρων σχετίζεται κυρίως με δύο βιολογικούς παράγοντες:

  1. το οξειδωτικό στρες, και
  2. τη χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή.

Τα αντιοξειδωτικά του έξτρα παρθένου ελαιολάδου στοχεύουν και τους δύο.

1. Μείωση οξειδωτικού στρες

Οι πολυφαινόλες όπως η υδροξυτυροσόλη, η ελαιασίνη και η ελαιοκανθάλη δεσμεύουν τις ελεύθερες ρίζες πριν προλάβουν να καταστρέψουν:

  • το DNA,
  • τις κυτταρικές μεμβράνες,
  • τις πρωτεΐνες των κυττάρων.

Όταν οι ελεύθερες ρίζες εξουδετερώνονται εγκαίρως, οι κυτταρικές βλάβες μειώνονται, άρα ο ρυθμός γήρανσης επιβραδύνεται.

2. Μείωση φλεγμονής

Η φλεγμονή φθείρει τα κύτταρα με την πάροδο του χρόνου.
Η ελαιοκανθάλη έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλει ένζυμα (COX-1 και COX-2) με τρόπο παρόμοιο με την ιβουπροφαίνη — φυσικά και χωρίς παρενέργειες.
Αυτό μεταφράζεται σε:

  • λιγότερη χρόνια φλεγμονή,
  • μικρότερη φθορά ιστών,
  • καλύτερη λειτουργία οργάνων με το πέρασμα των χρόνων.

3. Προστασία των μιτοχονδρίων — το «κέντρο ενέργειας» του κυττάρου

Τα μιτοχόνδρια είναι πολύ ευάλωτα στο οξειδωτικό στρες. Οι πολυφαινόλες προστατεύουν:

  • την ακεραιότητα των μιτοχονδριακών μεμβρανών,
  • τον μηχανισμό παραγωγής ενέργειας (ATP),

Όσο πιο υγιή είναι τα μιτοχόνδρια, τόσο πιο αργά γερνά ο οργανισμός.

4. Προστασία τελομερών

Οξειδωτικό στρες = ταχύτερη μείωση μήκους τελομερών.
Τα τελομερή είναι δείκτης βιολογικής ηλικίας. Οι πολυφαινόλες επιβραδύνουν τη φθορά τους, βοηθώντας σε μακροβιότητα και υγιή γήρανση.

5. Αντιοξειδωτική «επανενεργοποίηση» των κυττάρων

Οι φαινόλες ενεργοποιούν γονίδια που πυροδοτούν τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού. Ουσιαστικά, το σώμα σου ενισχύει την ίδια του την ικανότητα αποτοξίνωσης και προστασίας.

Ο Ρόλος του Ελαιολάδου στη Μεσογειακή Διατροφή

Η Μεσογειακή Διατροφή, αναγνωρισμένη από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά, θεωρείται το πιο υγιεινό διατροφικό πρότυπο στον κόσμο.

Το ελαιόλαδο είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της Μεσογειακής Διατροφής. Δεν λειτουργεί απλώς ως συστατικό, αλλά ως καθημερινή πηγή υγείας.

Χρησιμοποιείται ως βασική πηγή λίπους, αντί για κορεσμένα ζωικά λιπαρά, και συνοδεύει καθημερινά λαχανικά, όσπρια, ψάρια και δημητριακά. Δεν είναι απλώς ένα συστατικό, αλλά ο κρίκος που συνδέει όλα τα τρόφιμα σε ένα ισορροπημένο και ωφέλιμο διατροφικό μοντέλο. 

Το ελαιόλαδο είναι, με λίγα λόγια, το στοιχείο που κάνει τη διατροφή μας να ξεχωρίζει και να αναγνωρίζεται παγκοσμίως

Πόσο ελαιόλαδο να καταναλώνεις καθημερινά;

Σύμφωνα με τις περισσότερες διεθνείς οδηγίες, αλλά και την ελληνική διατροφική παράδοση, μια ιδανική ποσότητα είναι:

  • 2–4 κουταλιές της σούπας την ημέρα για ενήλικες.

Αυτή η ποσότητα είναι επαρκής για αντιοξειδωτική προστασία, καρδιαγγειακά οφέλη και γευστική πληρότητα.

Μπορείς να την καταναλώνεις ωμή σε σαλάτες και λαχανικά, αλλά και στο μαγείρεμα, αφού το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο έχει υψηλή θερμική σταθερότητα και παραμένει ασφαλές σε καθημερινή χρήση.

Ελαιόλαδο και Σωματικό Βάρος

Τα ποσοστά της παχυσαρκίας έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, και πολύ συχνά η αύξηση του βάρους συνδέεται με την υπερκατανάλωση λιπαρών. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι αυτή η αύξηση βάρους σχετίζεται κυρίως με τα κορεσμένα ζωικά λιπαρά και τα επεξεργασμένα λίπη, όχι με τα μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, όπως αυτά που βρίσκεις στο ελαιόλαδο, τους ξηρούς καρπούς και τα λιπαρά ψάρια. Τα «καλά» λιπαρά όχι μόνο δεν συμβάλλουν στην παχυσαρκία, αλλά υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία και βοηθούν στη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Οικονομία και Βιωσιμότητα

Η ελαιοκαλλιέργεια είναι βαθιά ριζωμένη στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Χιλιάδες οικογένειες σε όλη τη χώρα ζουν από το ελαιόλαδο, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κορυφαίες χώρες παραγωγής παγκοσμίως. Παράλληλα, η στροφή σε βιολογικές και βιώσιμες πρακτικές καλλιέργειας συμβάλλει στη διατήρηση του περιβάλλοντος και στην παραγωγή προϊόντων ακόμη πιο αγνών. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόκληση, αλλά οι Έλληνες παραγωγοί ανταποκρίνονται με καινοτομία και αγάπη για τον τόπο τους, ενισχύοντας την αξία του ελληνικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές.

Συμβουλές για την Καθημερινότητα

Το ελαιόλαδο μπορεί να γίνει καθημερινός μας σύμμαχος με απλούς τρόπους. Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε σαλάτες, σούπες και όσπρια, να το προσθέσουμε σε ψάρια και κρέατα, ή ακόμη να το καταναλώσουμε ωμό, μια κουταλιά το πρωί, για τόνωση και ενέργεια.

Είναι ασφαλές για παιδιά και πολύτιμο για την ανάπτυξή τους, ενώ στους ηλικιωμένους προσφέρει προστασία για την καρδιά και τον εγκέφαλο. Δεν είναι απλώς μια μαγειρική επιλογή· είναι ένας τρόπος ζωής που μας φέρνει πιο κοντά στη φύση και στην υγεία.

Ladi Elias Ti Na Kserw Ti Na Kratiseis Diatrofologos Papachristos

Τι να κρατήσεις

Προσωπικά, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο δεν είναι απλώς ένα προϊόν· είναι ένα κομμάτι της ελληνικής ψυχής, της καθημερινότητάς μας και της σχέσης μας με τη γη. Είναι η γεύση που μεγαλώσαμε, η μυρωδιά που θυμίζει οικογενειακά τραπέζια και η σταθερά που συνοδεύει κάθε προσπάθεια για υγιεινή και ποιοτική διατροφή.

Το ελληνικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο ταξιδεύει στη νότια Κορέα! Είχα την τιμή να μιλήσω στο τηλεοπτικό κανάλι tvN (09.07) για τη διατροφική αξία, τη γευστική υπεροχή και τον πολιτιστικό ρόλο του ελαιολάδου στη Μεσογειακή δίαιτα.

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο δεν είναι απλώς ένα τρόφιμο, αλλά η βάση της υγείας, της παράδοσης και της γαστρονομικής μας κληρονομιάς. Είναι ένα προϊόν που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον μας. Επιλέγοντας ποιοτικό ελληνικό ελαιόλαδο, στηρίζουμε τους παραγωγούς, επενδύουμε στην υγεία μας και απολαμβάνουμε ένα γευστικό δώρο της φύσης που δύσκολα συγκρίνεται με οποιοδήποτε άλλο.

Ο «υγρός χρυσός» της Ελλάδας είναι πολύ περισσότερο από ένα λάδι: είναι πολιτισμός, υγεία και ευζωία σε κάθε σταγόνα.

Μπορώ να σε Βοηθήσω

Εάν ψάχνεις έναν Επαγγελματία Διατροφολόγο για να σε βοηθήσει να δημιουργήσεις ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής, προσαρμοσμένο στον απαιτητικό τρόπο ζωής σου, βασισμένο στην μεσογειακή διατροφή και το ελαιόλαδο, προσφέροντας έξυπνες και πρακτικές συμβουλές, θα χαρώ να σε βοηθήσω! Μπορείς να έρθεις στο Γραφείο μου στο Παγκράτι, ή μπορούμε να τα πούμε διαδικτυακά με τις online συνεδρίες.

Θες να συζητήσουμε;

Papachristos Dietitian Draft 02 Round

Έχεις σχόλια ή ερωτήσεις σχετικά με το άρθρο; Στείλε μου ένα email ή μήνυμα στο messenger. Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το πώς θα πετύχεις τους διατροφικούς στόχους σου, διάβασε πρώτος/η τη νέα μου αρθρογράφηση στο newsletter του Diaitologos  ή γίνε μέλος στο Facebook Page μου. Ακολούθησε με στο Instagram και μην ξεχάσεις να κάνεις subscribe στο Youtube !

Βιβλιογραφία
  • Peri, C. (Ed.). (2019). The extra‑virgin olive oil handbook. Wiley.
  • Varzakas, T. (2021). Extra virgin olive oil quality, safety, and authenticity. MDPI.
  • Mousavi, S., et al. (2021). Evolution of extra virgin olive oil quality under different storage conditions. Foods, 10(8), 1945. https://doi.org/10.3390/foods10081945
  • Rotondi, A., et al. (2021). Effect of duration of olive storage on chemical and sensory properties of EVOO. Foods, 10(10), 2296. https://doi.org/10.3390/foods10102296
  • Krichene, D., et al. (2015). Stability of virgin olive oil phenolic compounds during long-term storage. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 63(36), 8100‑8108. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.5b02187
  • Vendrell Calatayud, M., et al. (2024). Storage effect on olive oil phenols: Cultivar-specific study. Frontiers in Nutrition, 11, 1382551. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1382551
  • Ferreiro, N., et al. (2025). Assessing the shelf-life of olive oil under different storage conditions. Food Science and Technology. https://doi.org/10.1007/s12393-025-09409-6
  • Jimenez‑Lopez, C., et al. (2020). Bioactive compounds and quality of extra virgin olive oil. PMC. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7466243/
  • Υπουργείο Υγείας. (2019). Η αξία του ελαιολάδου στη διατροφή μας. https://www.moh.gov.cy/Moh/SGL/sgl.nsf/All/E528343C6CB0E1F8C225888B00285C03
  • Κυριτσάκης, Κ. (2018). Συστήματα τροφίμων και ποιότητα λιπαρών (Διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης). https://ikee.lib.auth.gr/record/300161
  • Finotti, E., et al. (2022). Effect of temperature and storage time on nutritional properties of olive oil. European Journal of Food Science.
  • Mueller, T. (2011). Extra virginity: The sublime and scandalous world of olive oil. W.W. Norton & Company.
  • Κυριτσάκης, Α. (2019). Όλα τα μυστικά για το ελαιόλαδο. Αθήνα: Agrotypos.
  • Olive News. (2021). Review: The extra‑virgin olive oil handbook. OliveNews.gr. https://www.olivenews.gr/el/sumvainoun/prosopa/book-review-the-extra-virgin-olive-oil-handbook/
  • Estruch R, Ros E, Salas-Salvadó J, Covas MI, Corella D, Arós F, Gómez-Gracia E, Ruiz-Gutiérrez V, Fiol M, Lapetra J, Lamuela-Raventos RM, Serra-Majem L, Pintó X, Basora J, Muñoz MA, Sorlí JV, Martínez JA, Fitó M, Gea A, Hernán MA, Martínez-González MA; PREDIMED Study Investigators. Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet Supplemented with Extra-Virgin Olive Oil or Nuts. N Engl J Med. 2018 Jun 21;378(25):e34.

Σας βοήθησε αυτό το άρθρο;

close
Ξεκινήστε να πληκτρολογείτε για να δείτε αποτελέσματα.
Scroll To Top