Ωμέγα 3, τα απαραίτητα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Πόσο σημαντικά είναι και πόσο συχνά πρέπει να καταναλώνονται; Ποιες είναι οι διατροφικές τους πηγές;

Serotonini

Σεροτονίνη & Δίαιτα, πώς σχετίζονται με το άγχος;

Η λέξη άγχος είναι πλέον μία από τις πιο συνήθεις λέξεις που ακούγονται καθημερινά, από όλες τις ηλικίες. Άγχος για τα μαθήματα, άγχος για τη δουλειά, άγχος να προλάβετε τα deadlines, άγχος για τα χρήματα και γενικώς πολύ άγχος! Ουσιαστικά το άγχος είναι μία απόκριση στα ερεθίσματα που λαμβάνετε από το περιβάλλον σας και δυστυχώς αυτά τα ερεθίσματα συνήθως είναι πολλά. Η διατροφή όμως μπορεί να παίξει κάποιο ρόλο; Μπορεί να μειώσει το άγχος;

Στο γραφείο μου αναφέρετε πολύ συχνά ότι το βράδυ που θα επιστρέψετε από τη δουλειά καταφεύγετε σε comfort foods, δηλαδή σε τρόφιμα όπως γλυκά, πατατάκια, τυριά κλπ που τρώτε όταν είστε αγχωμένοι, τα οποία όμως τελικά μόνο «comfort» δε σας παρέχουν, αφού τελικά η κατανάλωσή τους οδηγεί σε τύψεις, στενοχώρια, αύξηση βάρους και τελικά ακόμα περισσότερο τσιμπολόγημα και comfort food. Δε θα ήταν τέλειο, εάν σας έλεγα ότι υπάρχουν τροφές που μπορούν να αποτρέψουν τις αρνητικές επιπτώσεις του καθημερινού στρες στο βάρος σας; Για να σας βοηθήσω όμως αποτελεσματικά, πρέπει να δούμε μαζί τι ακριβώς εννοούμε με την έννοια άγχος ή στρες! Καθώς πιστέψτε με, πολλές φορές οι ερευνητές χρησιμοποιούν τη λέξη «στρες» αναφερόμενοι σε κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που οι περισσότεροι θεωρείτε ως στρες  (ή διαβάζετε σε άρθρα) και αυτό συχνά οδηγεί σε σύγχυση!

Σωματικό VS Ψυχολογικό στρες

Όταν λέμε πως είμαστε στρεσαρισμένοι/ αγχωμένοι συνήθως εννοούμε ότι αισθανόμαστε πιεσμένοι από τις υποχρεώσεις μας και από όλα όσα πρέπει να κάνουμε καθημερινά, τα οποία μπορεί να μην έχουμε τον κατάλληλο χρόνο, χρήματα και διάθεση να κάνουμε. Αυτό είναι το ψυχολογικό στρες και σχετίζεται κυρίως με κάποιες γνωστές ορμόνες, την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη, οι οποίες εκκρίνονται όταν αισθανθούμε κάποια απειλή. Αυτές οι ορμόνες σε χρόνιες καταστάσεις στρες επηρεάζουν τη λειτουργία του μεταβολισμού και ευνοούν την εναπόθεση λίπους, κάτι που δυσκολεύει την προσπάθειά σας για μείωση του βάρους.

Από την άλλη έχουμε και την αντίληψη του στρες από την πλευρά της διάθεσης και των νευροδιαβιβαστών, με κύριο νευροδιαβιβαστή τη σεροτονίνη. Επειδή στόχος μου δεν είναι να σας μπλέξω με ορολογίες και βιοχημικές αντιδράσεις, απλώς θα σας αναφέρω πως υπάρχουν τρόφιμα τα οποία μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή της σεροτονίνης, η οποία είναι γνωστή ως «η ορμόνη της καλής διάθεσης».

Σε μία ολιστική προσέγγιση, θα σας έλεγα ότι ο στόχος είναι να καταναλώνετε τρόφιμα, τα οποία στοχεύουν και στις δύο αυτές δράσεις. Δηλαδή, τρόφιμα που να αυξάνουν τη σεροτινίνη και τρόφιμα, τα οποία να βοηθούν την κορτιζόλη και την αδρεναλίνη να μην ανεβαίνουν στα ύψη!

Ποια τρόφιμα μειώνουν το άγχος;

Η σεροτονίνη προκύπτει από ένα αμινοξύ, την τρυπτοφάνη, συνεπώς θα σας πρότεινα να δώσετε βαρύτητα σε τρόφιμα που την περιέχουν, όπως η γαλοπούλα, το κοτόπουλο, οι μπανάνες και η βρώμη.

Επιπλεόν, τρόφιμα, όπως ο σολομός και ο κουρκουμάς, έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, η οποία σχετίζεται με τη μείωση του άγχους και τα ω-3 λιπαρά του σολομού μπορούν να βοηθήσουν τόσο τη σεροτονίνη, όσο και τη ντοπαμίνη, η οποία έχει ηρεμιστική δράση.

Τέλος, η μαύρη σοκολάτα πέρα από τα αντιοξειδωτικά που περιέχει, μπορεί να αυξήσει και τα επίπεδα της σεροτονίνης!

Σεροτονίνη και Γλυκά

Tonos Mia Eksairetiki Diatrofiki Protasi 1062 Xl

Τόνος: Μια εξαιρετική διατροφική πρόταση

Ο τόνος, αποτελεί μια εξαιρετική πηγή πρωτεΐνης, βιταμινών και ιχνοστοιχείων, ενώ ταυτόχρονα είναι ο ιδανικός τρόπος να συνδυάσετε μια εκλεπτυσμένη γεύση με μια ισορροπημένη διατροφή. Όμως, ο τόνος δεν προσφέρει μόνο γεύση και διατροφή, αλλά πολλά περισσότερα.

Ποια είναι η θρεπτική αξία του τόνου;

Πρωτεΐνη

Όλα τα ψάρια συμπεριλαμβανομένου και του τόνου περιέχουν υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως ως δομικό υλικό για να αναπτυχθεί σωστά το σώμα μας και σε συνδυασμό με την χαμηλή του περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά οξέα και χοληστερίνη, τον κάνουν μια ενδεδειγμένη διατροφική πρόταση σε αντίθεση με πολλές άλλες ζωικές τροφές.

Αυτοί είναι και οι κύριοι λόγοι για τη μεγάλη κατανάλωση τόνου τόσο στις Η.Π.Α. όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Είναι μια τροφή αρκετά εύπεπτη για ανθρώπους όλων των ηλικιών με πολύ λίγες θερμίδες αφού τα 100 γρ. τόνου σε νερό δεν προσδίδουν πάνω από 130 θερμίδες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί στις Η.Π.Α. που σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου, το 2004 η κατανάλωση τόνου ανά κεφαλή, άγγιξε ποσότητα που αντιστοιχεί σε 9 κονσέρβες μέσο όρο ετησίως, εντάσσοντας το συγκεκριμένο ψάρι σε μια από τις δημοφιλέστερες προτιμήσεις των καταναλωτών.

Φώσφορος

Επίσης, ο τόνος είναι ένα ψάρι πλούσιο σε φώσφορο, σελήνιο και κάλιο. Πιο συγκεκριμένα, ο φώσφορος εκτός από το ρόλο του ως δομικό υλικό των οστών, έχει και αρκετές μεταβολικές δράσεις, όπως το να αποτελεί συστατικό ορισμένων λιπιδίων, τα οποία συμμετέχουν στο σχηματισμό των κυτταρικών μεμβρανών.

Σελήνιο

Το σελήνιο, που επίσης περιέχεται στον τόνο σε υψηλές περιεκτικότητες, έχει ταυτόχρονη δράση με την βιταμίνη Ε και προστατεύει τις ουσίες του οργανισμό που είναι ευαίσθητες σε οξειδώσεις.

Κάλιο

Τέλος, το κάλιο που περιέχεται σε σημαντική ποσότητα, συνεισφέρει στη μεταφορά νευρικών ερεθισμάτων, στον έλεγχο της μυϊκής συσταλτικότητας και στην διατήρηση της αρτηριακής πίεσης.

tonos mia eksairetiki diatrofiki protasi 2

Ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά

Ο φρέσκος τόνος ανήκει στα λεγόμενα λιπαρά ψάρια, τα οποία χαρακτηρίζονται από υψηλές περιεκτικότητες σε ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως είναι το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕPA) και το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA). Ο τόνος σε κονσέρβα, περιέχει εξίσου τις ίδιες υψηλές περιεκτικότητες σε ω-3 λιπαρά οξέα, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί έναν εύκολο και οικονομικό τρόπο για να τον απολαύσει κάποιος.

trofima pou ftiaxnoun ti diathesi

Η διατροφή επηρεάζει τη διάθεσή μας;

Πολλές φορές που αισθανόμαστε αγχωμένοι καταφεύγουμε σε κατανάλωση φαγητού (συναισθηματική υπερφαγία) ή γλυκών, για να βελτιώσουμε την διάθεση μας. Είναι πλέον επιστημονικά αποδεκτό, ότι με το φαγητό ενεργοποιείται συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου και εκκρίνονται νευροδιαβιβαστές. Αυτές οι χημικές ουσίες απελευθερώνονται όταν το άτομο αισθανθεί χαρά και ικανοποίηση.

Ο εγκέφαλος του ανθρώπου φαίνεται ότι έχει συσχετίσει την πρόσληψη της τροφής με ευχάριστα και χαλαρωτικά συναισθήματα. Σύμφωνα με ευρήματα ερευνών, συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες που ανιχνεύονται στα τρόφιμα καθορίζουν και την ποσότητα των νευροδιαβιβαστών που θα παραχθούν από τον εγκέφαλο, και κατά συνέπεια ρυθμίζουν και τα επίπεδα διάθεσης ή του στρες ανάλογα.

Ποιες ουσίες βοηθούν στη διάθεση;

Ουσίες που βοηθούν στην αύξηση της διάθεσης μας, καταπολεμώντας το άγχος, είναι οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες, το φυλλικό οξύ, το σελήνιο, ενώ αντίθετα η υψηλή πρόσληψη καφεΐνης και αλκοόλ, καθώς και η νικοτίνη προκαλούν το αντίθετο αίσθημα, δημιουργώντας άγχος.

Πρωτεΐνες

Οι πρωτεΐνες διασπώνται κατά τη διαδικασία της πέψης σε αμινοξέα. Ένα συγκεκριμένο αμινοξύ, η τυροσίνη, συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων της ντοπαμίνης και επινεφρίνης, οι οποίες έχουν την ιδιότητα να χαρίζουν στον οργανισμό ενέργεια και να τον κρατούν σε εγρήγορση. Τροφές με μεγάλη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες είναι το αυγό, τα ψάρια, τα θαλασσινά, τα πουλερικά, το κόκκινο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Υδατάνθρακες

Η κατανάλωση τροφών που περιέχουν υδατάνθρακες προκαλεί χαλάρωση και απαλλαγή από εκνευρισμό. Αυτό συμβαίνει διότι με τη διάσπαση των υδατανθράκων κατά την πέψη τους παράγεται η σεροτονίνη, η οποία προκαλεί αίσθηση χαλάρωσης και ηρεμίας (αντικαταθλιπτική). Τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες που βοηθούν να μειωθεί το στρες είναι διάφορα γλυκά, το μαύρο ψωμί, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, το ρύζι, οι πατάτες, τα όσπρια καθώς και τα περισσότερα φρούτα και λαχανικά.

Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D φαίνεται να αυξάνει την διάθεση μέσω αύξησης των επιπέδων της σεροτονίνης. Η βιταμίνη D παράγεται μέσω της έκθεσης στον ήλιο αλλά και προσλαμβάνεται μέσω κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφών ζωικής προέλευσης, ειδικότερα από το συκώτι, το βοδινό, το μοσχάρι και τα αυγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως γάλα, τυρί και βούτυρο και κάποια ψάρια όπως τη ρέγκα, το σολομό, το τόνος και τις σαρδέλες.

Ω-3 λιπαρά οξέα

Διάφορες επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει την αυξημένη συσχέτιση των ω-3 λιπαρών οξέων με τη διάθεση και γενικότερα με την εγκεφαλική λειτουργία. Ένας αριθμός ερευνών έδειξε την παρουσία χαμηλών επιπέδων ω-3 λιπαρών οξέων στις μεμβράνες των κυττάρων ατόμων που έπασχαν από κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και νόσο Alzheimer, λόγω χαμηλής διαιτητικής πρόσληψης τους. Λιπαρά ψάρια, όπως σολομός, σκουμπρί, κολιός, γαύρος και τόνος, είναι καλές πηγές ω –3 λιπαρών. Τα θαλασσινά αποτελούν επίσης μια πολύ καλή πηγή ω-3 λιπαρών. Φυτικές πηγές ω-3 λιπαρών οξέων είναι ο λιναρόσπορος και το λινέλαιο, το σογιέλαιο, οι εμπλουτισμένες μαργαρίνες και οι ξηροί καρποί (καρύδια, αμύγδαλα, φιστίκια).

Φυλλικό οξύ

Έλλειψη φυλλικού οξέος ευθύνεται για την μείωση των επιπέδων σεροτονίνης, με αποτέλεσμα να προκαλείται στρες. Το φυλλικό ανιχνεύεται στο πορτοκάλι, τη μπανάνα, τις ζύμες και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. σπανάκι), με αποτέλεσμα όποιος αποφεύγει τα τρόφιμα αυτά να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αγχωτικών καταστάσεων.

Καφεΐνη

Η καφεΐνη του καφέ λειτουργεί ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος αυξάνοντας τα επίπεδα της ντοπαμίνης. Η ντοπαμίνη είναι ένα νευροδιαβιβαστής που δραστηριοποιεί το κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Σε μικρές ποσότητες βελτιώνει τις πνευματικές ικανότητες γιατί προκαλεί εγρήγορση και ελαττώνει το αίσθημα της κόπωσης του ατόμου. Η υπερβολική κατανάλωσή της όμως ενοχοποιείται για εκδηλώσεις νευρικότητας, άγχους και αϋπνίας. Σε άτομα που δεν πίνουν συχνά ή καθόλου καφέ αρκούν και μικρές ποσότητες καφές, για να προκαλέσουν τα παραπάνω αρνητικά συμπτώματα.

Αλκοόλ

Είναι αποδεδειγμένο επιστημονικά ότι η μετριασμένη κατανάλωση αλκοόλ βοηθά στο να χαλαρώσει το άτομο. Οι μεγάλες όμως ποσότητες κατανάλωσης αιθυλικής αλκοόλης ενδέχεται να μειώσουν την διάθεση του ατόμου, εντείνοντας το στρες και να προκαλέσουν διαταραγμένο ύπνο.

Σοκολάτα

Η σοκολάτα περιέχει πολλές χημικές ουσίες (περισσότερες από 300) που σχετίζονται με τη δράση της στο νευρικό σύστημα. Συγκεκριμένα, περιέχει ουσίες με δράση όμοια με αυτή των κανναβοειδών, που επιδρούν σε ορισμένους νευροϋποδοχείς του εγκεφάλου, οπότε και εκκρίνεται η ντοπαμίνη που επιφέρει ευφορία.

Επίσης, στη σοκολάτα περιέχεται η ανανδαμίδη, ένα λιπίδιο που υπάρχει ενδογενώς (σε φυσική μορφή) και στον εγκέφαλο. Όμως η φυσική ύπαρξη της διασπάται πολύ γρήγορα και δεν μπορεί να διαφοροποιήσει τη διάθεση μας. Η πρόσληψη της όμως μέσω της σοκολάτας είναι δυνατό να το πετύχει. Μάλιστα, στη σοκολάτα έχουν βρεθεί και άλλες δύο ουσίες που μπλοκάρουν τη γρήγορη διάσπαση της ενδογενούς ανανδαμίδης, επιτείνοντας ακόμη περισσότερο το αίσθημα χαράς.

Η παρουσία της φαινυλεθυλαμίνης στη σοκολάτα απελευθερώνει στον εγκέφαλο, με την κατανάλωση της, ενδορφίνες, φυσικά οπιοειδή, τα οποία έχουν αναλγητικές ιδιότητες και βελτιώνουν τη διάθεση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στη σοκολάτα περιέχεται το απαραίτητο αμινοξύ, τρυπτοφάνη, που μεταβολίζεται στη βιταμίνη B3 (νιασίνη) και στη σεροτονίνη, ένα νευροδιαβιβαστή με αντικαταθλιπτική δράση.

Τσάι

Ολοένα και πιο συχνά αναφέρεται ότι το τσάι δεν βελτιώνει μόνο την πνευματική κατάσταση αλλά και την διάθεση. Αυτό οφείλεται κυρίως σε δυο φυσικές ουσίες που περιέχει το τσάι: την καφεΐνη και την θειανίνη, η οποία βοηθά την λειτουργία του εγκεφάλου χωρίς να προκαλεί την νευρικότητα που δημιουργεί η καφεΐνη στον οργανισμό. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2006 στο Department of Epidemiology and Public Health του University College London, φάνηκε πως μετά την κατανάλωση 4 φλιτζανιών τσαγιού καθημερινά για 6 εβδομάδες, τα επίπεδα της κορτιζόλης (η οποία σχετίζεται με το stress) στον οργανισμό ήταν σημαντικά μειωμένα μετά από συγκεκριμένες στρεσογόνες καταστάσεις.

Ποιος ο ρόλος του πρωινού;

Η κατανάλωση πρωινού οδηγεί σε αυξημένη διάθεση βοηθώντας να έχουμε ενέργεια, καλύτερη μνήμη καθώς και ηρεμία σε όλη την διάρκεια της ημέρας. Παραλείποντας το πρωινό είναι δυνατόν να οδηγηθούμε στα αντίθετα αποτελέσματα όπως κούραση και ανησυχία. Ένα ισορροπημένο πρωινό θα πρέπει να περιλαμβάνει μια ποικιλία τροφίμων, σε καθημερινή βάση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών και των φυτικών ινών. Ορισμένες καλές προτάσεις για πρωινό είναι:

  • 1 φλιτζάνι γάλα με δημητριακά πρωινού χωρίς προσθήκη ζάχαρης και 1 φρούτο εποχής,
  • 1 τοστ (με ψωμί ολικής άλεσης και τυρί) και 1 φυσικό χυμό,
  • 1 φλιτζάνι γάλα, 1-2 φέτες ψωμί με μαργαρίνη και μέλι και 1 φρούτο εποχής,
  • 1 φλιτζάνι γάλα, 1 κουλούρι Θεσσαλονίκης και 1 φρούτο εποχής,
  • 1 γιαούρτι με δημητριακά πρωινού και 1 φρούτο εποχής

Αυστηρές δίαιτες

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που ακολουθούν αυστηρές και μονότονες δίαιτες (στερούνται ποικιλία τροφών στην καθημερινότητά τους) έχουν την τάση να τρώνε περισσότερο υπό συνθήκες στρες χάνοντας τον έλεγχο και γενικότερα να έχουν μειωμένη διάθεση. Τα άτομα αυτά μπορούν μάλιστα να φτάσουν σε κατάσταση ανεξέλεγκτης υπερφαγίας (binge eating), λόγω στέρησης, υπό συνθήκες στρες.

Τρόπος ζωής

Αν λοιπόν η ένταση και το άγχος κυριαρχούν στην καθημερινή ζωή, προσαρμόστε το διαιτολόγιό σας στις καθημερινές σας ανάγκες, προκειμένου να σας χαρίσει ευεξία και ζωντάνια. Ιδανικός συνδυασμός αποτελεί η ενασχόληση με το γυμναστήριο, η πεζοπορία, το γρήγορο περπάτημα και άλλες δραστηριότητες που κάνουν το άτομο να ξεχαστεί από το άγχος.