Πρωτεΐνη, το σημαντικότερο μακροθρεπτικό συστατικό με πολυσήμαντους ρόλους για την ανάπτυξη και συντήρηση του ανθρώπινου οργανισμού.

threptika-sustatika-isorropimeni-diatrofi

Θρεπτικά συστατικά για μια ισορροπημένη διατροφή

Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται περισσότερα από σαράντα θρεπτικά συστατικά -είκοσι αμινοξέα, δεκατρείς βιταμίνες και περισσότερα από δεκαπέντε ανόργανα συστατικά- έτσι ώστε να λειτουργήσει σωστά. Με κατανάλωση μεγάλης ποικιλίας τροφίμων σε μέτριες ποσότητες μπορεί κανείς να λάβει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η σωστή ανάπτυξη όλων των ιστών του σώματος, η ορθή ρύθμιση των μεταβολικών διεργασιών και ο έλεγχος του σωματικού βάρους.

Πώς καθορίζονται οι ανάγκες κάθε ατόμου;

Σε κάθε ηλικία ο άνθρωπος έχει συγκεκριμένες ανάγκες από θρεπτικά συστατικά, που τα λαμβάνει από την διατροφή του. Όμως, ενώ ποσοτικά οι ανάγκες αυτές διαφέρουν από στάδιο σε στάδιο, η πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών είναι απαραίτητη σε κάθε ηλικία. Οι ανάγκες για διατροφική πρόσληψη λίπους για ένα βρέφος είναι μεγαλύτερες από αυτές ενός ενήλικα, ανά κιλό σωματικού βάρους. Ακόμη και για τους ανθρώπους της ίδιας ηλικίας, οι ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά μπορεί να διαφέρουν.

Για την κατάρτιση του διαιτολογίου ενός διαβητικού, για παράδειγμα, χρειάζεται απαραιτήτως να ακολουθηθούν ορισμένες διατροφικές συστάσεις. Υπάρχουν επίσης διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, ειδικά αναφορικά με την περιεκτικότητα σε σίδηρο. Παρομοίως, διαφορές στον τρόπο ζωής μπορεί να επιβάλλουν διαφορετικές απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι αυξημένες ανάγκες σε βιταμίνη C για τους καπνιστές. Συνεπώς, υπάρχει μεγάλος αριθμός διαφορετικών καταστάσεων που μπορούν να επηρεάσουν τις ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά.

Ποια τρόφιμα εισάγονται στο διαιτολόγιο;

Παρότι οι υπάρχουσες συστάσεις μας παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα θρεπτικά συστατικά που χρειαζόμαστε, δεν καθορίζουν τον μηχανισμό επιλογής των τροφίμων σε ένα διαιτολόγιο. Και αυτό διότι εάν εξετάσετε ένα πίνακα σύστασης τροφίμων, θα παρατηρήσετε ότι δεν υπάρχουν δύο τρόφιμα που να είναι όμοια ακριβώς σε σύνθεση, όσον αφορά τα θρεπτικά συστατικά. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες τροφές είναι παρόμοιες σε περιεχόμενο θρεπτικών συστατικών, για να ομαδοποιηθούν ανάλογα.

Αυτή είναι και η βασική αιτία όπου έχουν εισαχθεί διάφορες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, όπως είναι η Πυραμίδα Τροφίμων και το Σύστημα Ισοδυνάμων Τροφίμων, με απώτερο σκοπό να προωθήσουν την έννοια της ισορροπημένης διατροφής. Η Πυραμίδα Τροφίμων σχεδιάστηκε από το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών, με σκοπό να προτείνει μια οπτική εικόνα της ποικιλίας των τροφίμων που πρέπει να τρώει ο άνθρωπος, την θερμιδική αναλογία με την οποία θα συμμετέχουν καθεμία από τις ομάδες τροφίμων, καθώς και την προσεκτική και με μέτρο κατανάλωση λιπών, ελαίων και γλυκών.

Ανάλογο με το Σύστημα Ισοδυνάμων Τροφίμων είναι και το σύστημα που δημιουργήθηκε κυρίως από τον Αμερικάνικο Σύλλογο Διαιτολόγων και τον Αμερικάνικο Διαβητολογικό Σύλλογο, και στο οποίο τα τρόφιμα σε καθεμία από τις έξι ομάδες περιέχουν την ίδια περίπου ποσότητα θερμίδων, υδατανθράκων, λιπών και πρωτεϊνών. Όπως και με την Πυραμίδα Τροφίμων, η κατανάλωση μια μεγάλης ποικιλίας τροφίμων από τις έξι ομάδες θα καλύψει τις συνιστώμενες ημερήσιες ανάγκες σας. Ουσιαστικά, με αυτές τις εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, τα τρόφιμα είναι ομαδοποιημένα ή καταχωρημένα κατά προσέγγιση σύμφωνα με το θερμιδικό τους περιεχόμενο και τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν σε μεγάλη ποσότητα.

Ποια η Συνιστώμενη Ποσότητα;

Για να ομαλοποιηθεί αυτή η διαδικασία, έχουν εισαχθεί οκτώ θρεπτικά συστατικά-κλειδιά για μια ισορροπημένη διατροφή, που φαίνονται στον παρακάτω πίνακα:

Oi Kalyteroi Syndyasmoi Trofon

Συνδυασμοί Τροφίμων, ποιοι είναι οι καλύτεροι;

Ακούγονται πολλά για συνδυασμούς φαγητών. Για παράδειγμα, πρέπει πάντα να τρώτε ορισμένα είδη φαγητών μαζί ή να αποφεύγετε ορισμένους συνδυασμούς, γιατί θα έχετε δυσάρεστες επιπτώσεις, όπως δυσπεψία, κούραση και αύξηση βάρους.Υπάρχουν πολλές παραλλαγές αυτής της σκέψης.

Συνδυασμός πρωτεϊνης με άμυλο σε ένα γεύμα. Γίνεται;

Ο πιο γνωστός μύθος είναι ο συνδυασμός της πρωτεΐνης (κρέας, κότοπουλο, ψάρι) και του αμύλου (ψωμί, ρύζι, πατάτα, μακαρόνια, καλαμπόκι), σε ένα γεύμα. Σύμφωνα με τον μύθο, δεν πρέπει ποτέ να καταναλώνονται μαζί.

Η επιστημονική εξήγηση

Όπως τόσοι άλλοι διατροφικοί μύθοι έτσι και αυτός έχει μια πολύ απλή επιστημονική εξήγηση, η οποία είναι ότι, τα αμυλούχα τρόφιμα χρειάζονται αλκαλικό περιβάλλον για την πέψη τους, ενώ οι πρωτεΐνες χρειάζονται όξινο. Όταν καταναλώνονται ταυτόχρονα,το πεπτικό σύστημα τείνει προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις, οπότε καθυστερεί. Το φαγητό τότε «σταματάει» στο πεπτικό σύστημά σας και αυτό που συμβαίνει πλέον είναι ο ανασχηματισμός των υδατανθράκων και η καταστροφή των πρωτεϊνών.

Τι ισχύει τελικά;

Όταν αυτή η θεωρία εκφράστηκε κατά τον 19ο αιώνα, δεν ήταν πλήρως κατανοητός ο τρόπος λειτουργίας του ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. Οπότε μπορούμε να δείξουμε κατανόηση στους εκφραστές της αν και η ίδια θεωρία είναι παράλογη για λόγους που αναλύονται παρακάτω. Στην εποχή μας, έχουμε μια πλήρη εικόνα για την λειτουργία του πεπτικού συστήματος και μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι αυτή η θεωρία είναι ανυπόστατη. Το χειρότερο είναι ότι κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο, σε βιβλία και η αναμετάδοση αυτής της πληροφορίας, διατηρεί και ενισχύει ακόμη αυτή την παραπληροφόρηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε;

Καλό είναι να γνωρίζετε ότι η πέψη των πρωτεϊνών και υδατανθράκων γίνεται σε διαφορετικά σημεία στο πεπτικό σύστημα και διαφορετικές χρονικές στιγμές. Έτσι λοιπόν δύσκολα γίνεται κατανοητό γιατί αυτές οι θεωρίες χρησιμοποιούνται ακόμα. Το πεπτικό μας σύστημα δεν είναι απλά ικανό να χωνέψει έναν συνδυασμό πρωτεϊνών και υδατανθράκων, αλλά φαίνεται ότι αυτή είναι και η προεπιλεγμένη ρύθμιση του οργανισμού και αν το σκεφτούμε λίγο θα διαπιστώσουμε πόσο παράλογο είναι να πιστεύουμε ότι το σώμα έχει σχεδιαστεί να χωνεύει ξεχωριστά τις πρωτεΐνες από τους υδατάνθρακες.

Τα αμυλούχα τρόφιμα περιέχουν και πρωτεϊνη;

Μπορούμε να διαφωνούμε επ’ αόριστον για το αν ο άνθρωπος έχει σχεδιαστεί για να καταναλώνει πράσινα λαχανικά και χόρτα ή ζωικές πρωτεΐνες. Θα πρέπει όμως να συμφωνήσουμε ότι έχει σχεδιαστεί να καταναλώνει μητρικό γάλα σαν νεογέννητο. Το μητρικό γάλα περιέχει πρωτεΐνες, αλλά περιέχει και υδατάνθρακες!